امروزه موبایل، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین بخش مهمی از زندگی کودکان و نوجوانان شده‌اند. در چنین شرایطی، والدین فقط با مسئله «میزان استفاده از موبایل» روبه‌رو نیستند؛ بلکه لازم است بدانند فرزندشان چه محتوایی می‌بیند، چگونه با فضای مجازی ارتباط برقرار می‌کند و چه تاثیری از رسانه‌ها می‌گیرد. سواد رسانه‌ای والدین به آنها کمک می‌کند با شناخت و آگاهی بیشتری درباره حضور فرزندشان در فضای دیجیتال تصمیم بگیرند.
سواد رسانه‌ای والدین چیست؟
سواد رسانه‌ای به معنای شناخت رسانه‌ها، محتوای آنها و شیوه تاثیرگذاریشان بر افکار، احساسات و رفتار افراد است. برای والدین، این مهارت فقط به شناخت شبکه‌های اجتماعی یا تنظیم محدودیت استفاده از اینترنت خلاصه نمی‌شود؛ بلکه شامل توانایی گفت‌وگو با کودک درباره محتوای رسانه‌ای، شناخت فرصت‌ها و خطرهای فضای مجازی و همراهی آگاهانه با فرزند است.
والدینی که شناخت بیشتری از فضای رسانه‌ای دارند، می‌توانند به جای ممنوعیت‌های کلی یا کنترل مداوم، درباره استفاده از رسانه با فرزند خود گفت‌وگویی سازنده‌تر داشته باشند.
والدین باید به چه موضوعاتی توجه کنند؟
در مسیر استفاده کودک و نوجوان از رسانه، موضوعات مختلفی اهمیت پیدا می‌کند، از جمله:
- شناخت تاثیر رسانه و فضای مجازی بر کودک
- مدیریت استفاده از موبایل و اینترنت
- آشنایی با شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین
- توجه به محتوای نامناسب
- حفظ امنیت و حریم خصوصی کودک
- آموزش رفتار مسئولانه در فضای آنلاین
- شناخت تاثیر الگوریتم‌ها و محتوای پیشنهادی
- ایجاد تعادل میان زندگی واقعی و فضای دیجیتال
- انتخاب جایگزین‌های سالم برای استفاده افراطی از موبایل
هدف این نیست که والدین تمام فعالیت‌های فرزند خود را کنترل کنند؛ بلکه لازم است بتوانند متناسب با سن و شرایط فرزند، مرزهای مناسب و قابل گفت‌وگویی ایجاد کنند.
چگونه سواد رسانه‌ای کودک را تقویت کنیم؟
یکی از موثرترین روش‌ها، گفت‌وگوی مستمر با کودک و نوجوان درباره تجربه‌های او در فضای مجازی است. پرسیدن درباره محتوایی که می‌بیند، توضیح دادن درباره حریم خصوصی و امنیت آنلاین و آموزش تشخیص محتوای قابل اعتماد از محتوای نامناسب، می‌تواند به شکل‌گیری استفاده مسئولانه‌تر از رسانه کمک کند.
همچنین والدین بهتر است الگوی مناسبی برای فرزند خود باشند؛ زیرا رفتار والدین در استفاده از موبایل و رسانه نیز بخشی از آموزش غیرمستقیم کودک است.
سواد رسانه‌ای والدین در فرامن
در فرامن، سواد رسانه‌ای والدین با توجه به سن، نیازها و شرایط کودک یا نوجوان بررسی می‌شود. هدف این است که والدین شناخت بهتری از فرصت‌ها و چالش‌های فضای دیجیتال پیدا کنند و بتوانند درباره استفاده از موبایل، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، مرزها و قوانین مناسب‌تری در خانواده ایجاد کنند.
سواد رسانه‌ای به والدین کمک می‌کند به جای مواجهه صرفاً محدودکننده با فناوری، همراهی آگاهانه‌تری با فرزند خود در دنیای واقعی و دیجیتال داشته باشند.
