رفتارهای چالش برانگیز در کودکان و نوجوانان می توانند والدین را نگران یا سردرگم کنند. لجبازی، پرخاشگری، نافرمانی، بی قراری، درگیری با دیگران یا رعایت نکردن قوانین، گاهی بخشی از روند طبیعی رشد هستند؛ اما زمانی که این رفتارها شدید، مکرر یا متناسب با سن کودک نباشند و بر روابط، مدرسه یا زندگی خانوادگی تاثیر بگذارند، بهتر است با دقت بیشتری بررسی شوند.
شناخت مشکلات رفتاری تنها به بررسی خود رفتار محدود نمی شود. شرایط خانوادگی، مرحله رشد، ویژگی های فردی، روابط با والدین و همسالان و موقعیت هایی که رفتار در آنها بروز می کند، همگی می توانند در شناخت بهتر مسئله نقش داشته باشند.
چه رفتارهایی ممکن است نیاز به بررسی داشته باشند؟
مشکلات رفتاری در کودکان و نوجوانان می توانند شکل های متفاوتی داشته باشند، از جمله:
- لجبازی و مخالفت مداوم
- پرخاشگری و رفتارهای تهاجمی
- رعایت نکردن مکرر قوانین
- درگیری با والدین، خواهر و برادر یا همسالان
- بی قراری و رفتارهای تکانشی
- دشواری در پذیرش محدودیت ها
- رفتارهای تکرارشونده و آزاردهنده
- مشکلات رفتاری در محیط مدرسه
- کناره گیری یا واکنش های شدید در موقعیت های اجتماعی
البته هر رفتار نامطلوبی به معنای وجود اختلال یا مشکل روان شناختی نیست. سن کودک، شدت و تکرار رفتار، شرایطی که رفتار در آن اتفاق می افتد و تاثیری که بر زندگی کودک و اطرافیان دارد، در ارزیابی اهمیت دارد.
چرا مشکلات رفتاری ایجاد می شوند؟
رفتار کودک می تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار داشته باشد. تغییرات خانوادگی، فشارهای محیطی، مشکلات ارتباطی، دشواری در تنظیم هیجان، نیازهای برآورده نشده، تجربه های ناخوشایند یا مشکلات مربوط به مدرسه و روابط اجتماعی می توانند در بروز برخی رفتارهای چالش برانگیز نقش داشته باشند.
به همین دلیل، برخورد صرفا تنبیهی یا تلاش برای حذف سریع رفتار همیشه به شناخت مسئله کمک نمی کند. مهم است مشخص شود کودک از طریق رفتار خود چه چیزی را تجربه یا بیان می کند و چه عواملی باعث تداوم آن می شوند.
مشکلات رفتاری چگونه بررسی می شوند؟
در فرامن، بررسی مشکلات رفتاری با توجه به سن، شرایط فردی و محیط زندگی کودک یا نوجوان انجام می شود. متخصص با گفت وگو با والدین و در صورت نیاز خود کودک یا نوجوان، شرایط و الگوهای رفتاری را بررسی می کند و در صورت ضرورت از ابزارهای ارزیابی متناسب استفاده می شود.
هدف، شناخت دقیق تر رفتار و عوامل موثر بر آن و کمک به والدین برای انتخاب شیوه برخورد مناسب است. در این مسیر، آموزش مهارت های ارتباطی، تنظیم هیجان، تعیین مرزهای مناسب و مدیریت رفتار می تواند متناسب با نیاز کودک یا خانواده مورد توجه قرار گیرد.
شناخت علت و زمینه رفتار، می تواند اولین قدم برای تغییر آن و ایجاد رابطه ای سالم تر با کودک یا نوجوان باشد.
